Acuut rood oog — Werkafspraken

🚨 Alarmsignalen — overweeg spoedreferral oogarts

Symptomen (niet alle drie vereist)

Forse pijn in of rond het oog
Fors minder zien (visusdaling)
Fotofobie (lichtgevoeligheid)
Hoofdpijn + misselijkheid → denk acuut glaucoom

Anamnese / omstandigheden

Trauma of recente oogoperatie
Contactlensdrager met pijn → denk keratitis
Verminderde immuunstatus (maskering mogelijk)
Hypopyon in voorste oogkamer

      ⚠ Hoe sneller de klachten ontstaan en hoe heftiger, des te ernstiger het beeld
    

Stroomschema — anamnese, diagnose en verwijsbeleid

Geen pijn

→

Trauma?

nee →

Hyposfagma

geruststelling, geen behandeling

ja →

Stomp of perforerend trauma

denk corpus alienum (metaal/ijzer)

→

binnen 4 uur oogarts

Geringe pijn, geen trauma

→

Conjunctivitis

jeuk? →

Allergisch

HA behandelt

waterig? →

Viraal

expectatief

purulent? →

Bacterieel

antibioticum (ong. zelflim.)

Pijn

→

Corpus alienum?

→

Cornea-erosie

antibioticum

Metaalsplinter

HA freest, of oogarts

Ander corpus alienum

binnen 1 dag oogarts

→

Fotofobie?

ja, pericorneale roodheid →

cornea helder →

Uveïtis

binnen 1 dag oogarts

cornea wazig →

Keratitis

hypopyon: binnen 4 uur

nee →

Diffuse of nodulaire roodheid

→

Scleritis

binnen 1–3 dagen oogarts

→

Recente operatie + visusdaling?

→

Endophthalmitis

binnen 4 uur oogarts

Heftige pijn

→

Hoofdpijn, misselijk?

→

Acuut glaucoom

binnen 4 uur oogarts

Chemische stof?

→

Chemisch letsel: spoelen!

binnen 4 uur oogarts

Kleurcodering verwijsbeleid: groen = HA behandelt zelf · oranje = verwijzing binnen 1–3 dagen · rood = verwijzing binnen 4 uur–1 dag · hypopyon altijd binnen 4 uur

Tabel 1 — Inflammatoire oorzaken van een rood oog

Aandoening	Klacht	Inspectie	Verwijsbeleid
Conjunctivitis — visus goed, weinig pijn, conjunctivale hyperemie
Viraal	Diffuse roodheid, waterige tranen	Diffuse roodheid; soms puntbloedinkjes	HA: expectatief bij visusdaling → oogarts
Bacterieel	Purulente afscheiding	Plakkerige oogleden, pus in wimpers en fornix	HA: expectatief / antibioticum bij gonokokken-vermoeden → oogarts
Allergisch	Jeukende ogen, tranen	Diffuse rode conjunctivae, chemosis, papillen op tarsale conjunctivae	HA: antihistaminicum
Immuungemedieerd / toxisch	Irritatie zonder afscheiding	Diffuse roodheid	HA: staken uitlokker
Keratitis — pijn, visusdaling, fotofobie; cornea troebel of infiltraat
Bacterieel	Snel ontstaan; forse pijn in en rond oog, visusdaling, fotofobie	Cornea-infiltraat, epitheeldefect, hypopyon mogelijk	Oogarts binnen 1 dag Hypopyon → 4 uur
Herpetisch	Milde pijn, fotofobie; bij recidief herkent patiënt de oorzaak	Wazige cornea (stromaal); dendritiform epitheeldefect (epitheliaal)	Oogarts binnen 1 dag
Immuungemedieerd	Pijn (vaak fors), fotofobie, visusdaling	Cornea wazig of infiltraat nabij de limbus	Oogarts binnen 1 dag Ernstige vorm → dezelfde dag
Overige inflammatoire aandoeningen
Uveïtis anterior	Diepe pijn, fotofobie, visusdaling	Wazige cornea mogelijk, irregulaire pupil, hypopyon mogelijk	Oogarts binnen 1 dag Hypopyon → 4 uur
Episcleritis	Weinig pijn, geen visusklachten	Lokale of diffuse roodheid	Zelflimiterend scleritis uitsluiten
Scleritis	Pijnlijk, visus onveranderd	Lokale nodulaire of diffuse diepe roodheid; cornea helder	Oogarts binnen 1–3 dagen
Endophthalmitis	Pijn (variabel in ernst), visusdaling	Lichte tot ernstige roodheid; wazige cornea; hypopyon; troebele glasvocht	Oogarts binnen 4 uur

Kleurcodering dot: ● HA behandelt · ● oogarts 1–3 dagen · ● oogarts ≤ 1 dag of spoediger

Tabel 2 — Niet-inflammatoire oorzaken van een rood oog

Aandoening	Klacht	Inspectie	Verwijsbeleid
Geen trauma
Hyposfagma	Pijnloze rode plek	Subconjunctivale bloeding	Geruststelling, geen behandeling verdwijnt in 2–3 weken
Acuut glaucoom	Acuut, zeer pijnlijk oog; visusdaling; fotofobie; forse hoofdpijn, misselijkheid, braken	Forse roodheid; hazy cornea; lichtstijve mid-wijde pupil	Oogarts binnen 4 uur
Trauma
Erosio corneae	'Iets in het oog'	Epitheeldefect; corpus alienum mogelijk	HA: antibioticum oogzalf contactlensdrager → ofloxacine; terug bij aanhouden >24 uur
Perforerend trauma: ruptuur	Scherp voorwerp	Cornea- of scleraruptuur; prolaps uvea of vervormde pupil	Oogarts binnen 4 uur
Perforerend trauma: corpus alienum intra-oculair	Metaal op metaal geslagen; 'tik tegen oog'	Kleine inslagopening cornea/sclera; soms niet zichtbaar	Oogarts binnen 4 uur
Stomp trauma	Pijn afhankelijk van cornea-erosie	Hyposfagma, hyphaema, irisdefect; fundusreflex kan afwezig zijn door bloed	Oogarts binnen 4 uur (bij hyphaema of irisdefect)
Chemisch letsel	Zeer pijnlijk, fotofobie, visusdaling	Roodheid (minder naarmate meer necrose)	Direct spoelen ≥ 20 min Oogarts binnen 4 uur

Bij perforerend trauma of chemisch letsel: geen druk op het oog uitoefenen. Chemisch letsel direct spoelen met water of NaCl 0,9%, daarna verwijzing.

Behandeling door de huisarts

Hyposfagma

Geruststelling en uitleg
Roodheid verdwijnt vanzelf in 2–3 weken
Geen follow-up nodig, alleen bij klachten

Cornea-erosie (ook dendritiform)

Antibioticum: chlooramfenicol of ofloxacine oogzalf 3–4 dd of oogdruppels 6–8 dd
Eenmalig verband mogelijk
Bij contactlensdrager: ofloxacine oogdruppels 6–8 dd of zalf 6 dd (risico P. aeruginosa)
Contactlenzen niet dragen tot cornea volledig genezen

Pijn moet na ~12 uur afnemen. Terug bij aanhouden of toename pijn.

Allergische conjunctivitis

Oogdruppels met antihistaminicum
Geef uitleg over oorzaak; allergeen opsporen
Overweeg verwijzing dermatoloog bij persisteren

Bacteriële conjunctivitis

Gaat in principe zelflimiterend over
Bij ernstige klachten: lokaal antibioticum (oogdruppels 6 dd of zalf 3 dd) tot 2 dagen na herstel
Vraag naar contactlensgebruik; zachte lenzen weggooien

Heftig purulent bij jongvolwassene → denk gonokokken, kweek + overleg oogarts

Virale conjunctivitis

Expectatief beleid
Uitleg besmettelijkheid (adenovirus): handhygiëne, eigen handdoek
Roodheid verdwijnt vanzelf in 1–2 weken

Bij verlaagde visus → oogarts

Corpus alienum (metaalsplinter / roestring)

HA kan metaalsplinter/roestring wegfreesd
Daarna eenmalig ofloxacine oogzalf 0,3%
Kruit vuurwerk, eikenprocessierups-haartjes → oogarts

Verwijs bij toenemende pijn, alarmsymptomen, of onvolledig herstel na 3 dagen

⚠ Corticosteroïdhoudende oogdruppels door de huisarts worden sterk ontraden: maskeren infectieuze keratitis, kunnen oogdruk verhogen of cataract induceren. Monitoring door oogarts vereist.