Hoofdpijn — Werkafspraken

Spoed & Alarmsymptomen

Spoedvisite — bel ambulance A1

Bij vermoeden subarachnoïdale bloeding of meningitis

Peracuut hevige onbekende hoofdpijn → SAB Nekstijfheid / petechiën → meningitis

Alarmsymptomen evalueren

Extra alert bij onbekende progressieve hoofdpijn: kinderen <6 jaar en volwassenen ≥50 jaar

Neurologische uitval	Nieuwe focale uitvalsverschijnselen
Voorgeschiedenis	Maligniteit of immuuncompromitterende aandoening/medicatie
Trauma	<6 weken + neurologische uitval / cognitief / anticoagulantia / ≥60 jaar
Insulten	Epileptisch insult zonder bekende epilepsie
Braken	Progressief braken zonder diarree of koorts

Bij vermoeden ernstige oorzaak → korte termijn verwijzing tweedelijn

Anamnese

Duur, snelheid van ontstaan, beloop, lokalisatie, aard, intensiteit

aura misselijkheid/braken foto-/fonofobie autonome verschijnselen koorts trauma medicatie cafeïne familieanamnese

Bespreek ook impact dagelijks functioneren, zorgen en verwachtingen

Lichamelijk onderzoek

Neurologisch onderzoekbij nieuwe/veranderde of chronische hoofdpijn (≥15 d/mnd), of vermoeden clusterhoofdpijn Bloeddrukmetingbij nieuwe/veranderde hoofdpijn: mannen >40j, vrouwen >50j, of VG hypertensie/HVZ

Aanvullend onderzoek

Hoofdpijndagboek (diagnostiekversie)bij onduidelijke diagnose of ziektelast Geen CT of MRIbij spanningshoofdpijn, migraine of MOH

Diagnose stellen & verwijzen

Op basis van klachtenpatroon: spanningshoofdpijn · migraine · MOH · clusterhoofdpijn

Kinderen <6j onbekende aanhoudende hoofdpijn → kinderarts
Volwassenen ≥50j zonder kenmerkend patroon na 8 weken → neuroloog

Spanningshoofdpijn

Diagnose spanningshoofdpijn

Tweezijdig, drukkend/knellend, mild-matig, minuten tot dagen. Neemt niet toe bij inspanning.

Weinig frequent	<1 dag/maand
Frequent	1–15 dagen/maand
Chronisch	≥15 dagen/maand, >3 maanden/jaar

Voorlichting & leefstijl

Geef uitleg, stel gerust. Bespreek balans belastbaarheid/belasting en gezonde leefstijl.

Bij disfunctioneren: richt behandeling op omgaan met klachten en lichamelijke, sociale en psychische gevolgen

Niet-medicamenteuze behandeling

Psychosociale of gedragsmatige component?

Overweeg psychosomatische oefentherapie

Chronisch + disfunctioneren

Overweeg gedragspsychologische interventies

Gewone oefentherapie wordt niet aanbevolen

Aanvalsbehandeling

Stap 1	Paracetamol — kortdurend gebruik
Stap 2	NSAID — bij onvoldoende effect paracetamol

⚠ MOH-risico: waarschuw bij gebruik ≥15 dagen/maand

Preventieve behandeling — chronisch

Overweeg amitriptyline bij onvoldoende effect niet-medicamenteuze behandeling

Start10 mg 's avonds Ophogenelke 2–4 weken met 10–25 mg · max. 75 mg/avond Evalueerna 6 weken op maximale dosering (evt. hoofdpijndagboek) Afbouwenbij onvoldoende effect, of na 3–6 maanden goed effect

Controle

Evalueer na 2 weken Daarna regelmatig Chronisch gebruik: min. 1×/jaar

Verwijzing

Neuroloog

Twijfel aan de diagnose

Bedrijfsarts

Werkgerelateerde klachten of (dreigend) verzuim

Migraine bij Volwassenen

Diagnose migraine

Herhaaldelijk eenzijdig, bonzend, matig-hevig, 4–72u, verergert bij inspanning

misselijkheid / braken foto- én fonofobie verhindert activiteiten

Chronisch: ≥15 d/mnd waarvan ≥8 dagen migraine, >3 maanden

Voorlichting

Staak bezigheden en neem rust bij eerste verschijnselen. Bespreek triggers.

Cardiovasculair risicoVerhoogd (m.n. vrouwen met aura): beroerte en hartinfarct. Ontraad roken. AnticonceptieMigraine met aura = relatieve CI combinatiepreparaten; absoluut bij roken CVRM-profielOverweeg elke 5 jaar bij patiënten >40 jaar, m.n. vrouwen met aura

Aanvalsbehandeling — start bij begin van de hoofdpijn

Stap 1	Paracetamol
Stap 2	NSAID (controleer indicatie maagbescherming)
Stap 3	Triptaan — bij terugkeer na ≥2u: tweede tablet of combinatie; bij bijwerkingen andere triptaan proberen
Stap 4	Combinatie paracetamol + NSAID, of NSAID + triptaan bij aanval die binnen 24u terugkomt

Combineer zo nodig met anti-emeticum · Evalueer na 2–3 aanvallen

⚠ MOH-risico: paracetamol/NSAID ≥15 d/mnd · triptanen/opioïden ≥10 d/mnd

≥2 aanvallen per maand?

Ja → preventieve behandeling

Stap 1	Bètablokker (metoprolol) óf candesartan (off-label)
Stap 2	Wissel tussen bètablokker en candesartan
Stap 3	Amitriptyline (overweeg ECG bij >65j / cardiovasculaire VG)

Nee

Doorbehandelen met aanvalsmedicatie onder MOH-drempel

Controle preventieve behandeling

Na 2 wekenbijwerkingen · bloeddruk/pols (bètablokker/candesartan) · eGFR (candesartan) Onvoldoende effect na 3 maandenin 14 dagen afbouwen, kies ander middel of verwijs Goed effectcontinueer 6–12 maanden, daarna op proef afbouwen

Verwijzing neuroloog

Twijfel diagnose Plotselinge verandering kenmerken Toename aanvalsfrequentie Falen alle aanvalsbehandelingen Onvoldoende effect preventief

Medicatieovergebruikshoofdpijn (MOH)

Diagnose MOH

Hoofdpijn ≥15 d/mnd bij eerder bestaande hoofdpijn, door overmatig gebruik aanvalsmedicatie >3 maanden

≥15 d/mndParacetamol of NSAID's

≥10 d/mndTriptanen of opioïden

≥10 d/mndCombinatiepreparaten

Voorlichting

Leg gewenning uit: meer medicatie leidt tot meer hoofdpijn

Stoppen is het effectiefstNa 3 maanden heeft merendeel ≥50% minder hoofdpijndagen/maand Na stopperiodeOorspronkelijk patroon keert terug; aanvalsmedicatie opnieuw mogelijk onder striktere voorwaarden

Behandeling — stoppen met alle hoofdpijnmedicatie

In één keer stoppen, niet vervangen door andere middelen

Triptanen → 2 maanden stoppen Analgetica → 3 maanden stoppen

⚠ Waarschuw: hoofdpijn kan aanvankelijk verergeren. Eerste weken soms niet kunnen werken.

Controle tijdens stopperiode

Houd frequent contact. Na staken: frequente controles ter voorkoming terugval + behandeling onderliggend hoofdpijntype

Verwijzing

Lukt stoppen niet

Overweeg consultatie of verwijzing neuroloog

Na stopperiode

Behandel onderliggende hoofdpijn via eigen tab

Clusterhoofdpijn

Diagnose clusterhoofdpijn

Zeer hevige eenzijdige pijn orbitaal/supra-orbitaal/temporaal, 15–180 min, 1–8× per dag

tranend / rood oog neusverstopping / loopneus ptosis / miosis onrust / bewegingsdrang

Clusters van weken tot maanden · tussenperioden maanden–jaren · geen misselijkheid of braken

Direct verwijzen bij vermoeden

Preventieve behandeling wordt uitsluitend door de neuroloog ingesteld

Aanvalsbehandeling bij bekende diagnose

Op grond van eerder gebleken werking en beschikbaarheid

Zuurstof

10–15 l/min via non-rebreathing masker, 15 minuten

Sumatriptan s.c.

6 mg subcutaan — 1 tot 2 maal per aanval

Verwijzing neuroloog

Vermoeden clusterhoofdpijn Onvoldoende effect aanvalsbehandeling Instellen preventieve behandeling